Monday, January 31, 2022

 

g]kfn sfg"gdf k|o'Qm efiff, z}nL / Jofs/0f

? df]xg aGhf8]

g]kfn PsLs/0f -!*@%_ k"j{

Oltxf; lz/f]d0fL afa'/fd cfrfo{sf cg';f/ lj=;+= #)& ;Ddsf] g]kfnsf] Oltxf; cGwsf/do 5 .[1] tyflk xfnsf] g]kfn If]q leq ljleGg Clif d'lgx?n] cf>d agfO{ a;]sf] tyf pgLx?af6 /lrt :d[lt cflb u|Gyx?sf] tTsfnLg sfg"g k|0ffnLdf k|efj k/]sf] dflgG5 .[2] tL wfld{s u|Gyx? d"ntM ;+:s[t efiffdf / kBz}nLdf n]lvPsf] kfOG5 . ;fy} wd{zf:qx?df dxfb08gfos, k|f8ljjfs, clws/0f, GofofwLz, Gofo;ef, Gofofno cflbsf] u7g ePsf] kfOG5 .[3]

g]kfnL Goflos k/Dk/fsf] vfhL ubf{ ls/fFtsfnsf] ;fdfu|L kfpg ;lsPsf] 5}g eg] klg x'G5 .[4] tyflk ls/fFt sfndf ls/fFtL k"/]t ;fDafx?n] s07fu| kf/L NofPsf …d'Gw'dÚx? lyP . d'Gw'dsf] o]xfË v08df lax]jf/L, dWo:ytf, h'7f];'ts ;DaGwL sfg"gL Joj:yf lyP .[5] tL s[lt df}lns ?kdf k|fKt gePsfn] ltgsf] efif z}nL / Jofs/0f af/] :ki6tM eGg ;Sg] l:ylt b]lvb}g .

ls/fFtLx?n] l;kfxLnfO{ ;'Aaf, ;/bf/nfO{ ysk]Fjf, d"n ;/bf/nfO{ …yst'DafÚ, dGqLnfO{ t'Dofªxfª / /fhfnfO{ …xfªÚ zAbx? k|of]u u/]sf] kfOG5 .[6]

la=;+= #)& b]lv (#& ;Dd zf;gdf /x]sf lnR5jLx?sf] zf;gsfndf zf;sx? ;+:s[t efiff tyf jfªdosf ljåfg lyP .[7] ctM To; a]nfsf lznfn]v / c•fvfgfsf] efiff klg ;+:s[t lyof] . To;a]nf Goflos lgsfox?nfO{ k"jf{lws/0f, klZrdflws/0f, e§flws/0f, k/dfzg, cGt/fzg elgGYof] . To;a]nf ;/sf/L sd{rf/Lsf nflu clws[t zAbsf] k|of]u ePsf] kfOG5 .[8] lnR5jLsfnLg clen]vx?df å}kfog, dg', od, j[x:klt, pzg;\ cflb Clifx?sf] pNn]v x'g'n] klg To;a]nfsf] sfg"gL efiff ;+:s[t efiff /x]sf] b]lvG5 .[9] t/ lnR5jLsfnsf rf/ clws/0f – s'y]/, z'NnL, lnËjn / dfKrf]ssf] gfd ;+:s[t efiffdf 5}g . o;}u/L a|Dxd'ª, z'Nxd'ª, l;Í/ cflb h:tf zf;g Joj:yf;Fu ;DalGwt gfd ;+:s[t efiffsf xf]Ogg\ .[10]

lnR5jLsfnLg clen]vsf d"ne"t k|j[ltx?

·        lnR5jLsfnLg clen]vx? zf;s / zfl;tsf tkm{af6 /flvPsf] kfOG5 .

·        /fhfx?n] d"ntM OZj/ / dxifL{sf] :t'lt u/]sf] tyf cfˆgf] zf/Ll/s af}l4s k|z+;f u/fPsf] kfOG5 eg] zfl;tn] /fVg]df zf;ssf] :t'lt ug]{ u/]sf] b]lvG5 .

·        zf;ssf] gfd / ldlt d"ntM clÍt x'g] u/]sf] b]lvG5 .

·        wd{nfO{ sfg"gsf] ?kdf lnOPsf] kfOG5 .

·        k|of]u u/]sf] ;+:s[t efiffdf w]/} zAbx?nfO{ Pp6} l8sf] lbP/ n]Vg] u/]sf] kfOG5 .

·        clen]vx? uB z}nLdf n]lvPsf] b]lvG5 .

/fhf hol:ylt dNnsf] l:ylt aGb]hsf] efiff z}nL / Jofs/0f[11]

To;a]nf Jofs/0fsf lgod lyP lyPgg\ / l:ylt aGb]h th'{df ubf{ tL Jofs/0fsf lgodsf] kfngf x'GYof] x'b}gYof] eGg] s'/fdf :ki6 eGg ;lsg] b]lvb}g .

x|:j bL3{sf] k|of]u

To; l:ylt aGb]hdf x|:j bL3{sf xfnsf lgodx?sf] k|of]u ePsf] b]lvFb}g . h:t}M

laqmL                   aLqmL

lgod                         gLod

wL6f]                        lwtf]

cl3                             c3L

lrGgnfO{           rLGxfnfO

klx/g                       kxL/g

laifo                          jLifo

lgZro                        lgZro

larf/                         aLrf/

dfly                           dfyL

ltdL                           tLdL

zflGt                       zfGtL

lgldQ                      gLdLt

lalw                         aLwL

ljz]if                         aL;]if

km]l/                       km]/L

·        x|:j bL3{ ;DaGwL o; l:yltsf] k|j[lQ x]bf{ clwsflws ?kdf bL3{ Osf/ n]Vg] u/]sf] b]lvG5 .

·        psf/sf ;Gbe{df cfb]zfTds zAbnfO{ slxF x|:j / slx bL3{ psf/ ul/Psf] kfOG5, h:t} a]rg", a]rg', af]sg', k]ng', n]vfpg", ug'{, r9fpg", v'jfpg" .

z, ; / if sf] k|of]u

·        z, if / ; sf] k|of]u af/] klg k|rlnt j}ofs/0fLo lgod kfngf ePsf] b]lvb}g . h:t}M

b]z                        b];÷b]z

afns sfnd}             afnif}df

avtdf                         jiftdf

v';                               if';\

;fxgtL                       zflGt

ljz]if                        aLz]v

ljifo                            ljvo

k'?if                          k'?if

Hof]ltifL             hf]tLvL÷hf]tL;L

l;kfxL                     ;LkfxL

z'enUg                   ;'enUg

pv'                              pif'

cleif]s                      cle;]s

u0f]z                        u0f]z

k|folZrt                  k|folZrt

vfg'                            iffg'

zf:qf]Qm               ;f:t|f]St

cf}iflw                cf}ifwL÷cf}if8

z'e                               ;'e

jfSosf] cGTo ug]{ tl/sf

·        oxL Pp6} cfn]vdf jfSo ;dfKt ubf{ ljleGg z}nLsf] k|of]u ePsf] b]lvG5 . h:t}M

o   gLo]d afWoM.., gLod u/]M.., rng u/]M.. cjofxf n]vLG5M.. agfpg'M.. n]vfpg"M.. dfly n]ifLo adf]lhd ug'{ ;'4 x'G5M.. aft nfUb}g..

bf]xf]¥ofpg] z}nL

·        pxL s'/f bf]xf]/fpg' kbf{ d"ntM ædfyL n]ifLs} ;8/M.., dfyL s} ;b/M.., dfyL s} ;8/M.. eGg] z}nL canDag u/]sf] b]lvG5 .

b / 8 sf] k|of]u

·        b / 8 sf] k|of]udf klg km/s kfOG5 . h:t} M

b08                            808

b/af/                          8/jf/

/fhu4L                   /fh u8L

bfg                             8fg

lbg'                   8Lg'÷bLg'

blIf0ff                     8IfL0ff

;b/                              ;8/

k"0f{ lj/fdsf] k|of]uM

·        cg'R5]b ;dfKt ePsf] jfSosf] cGtdf xfnsf] k"0f{ lj/fd -._ sf] ;§f lj;u{ /fvL To;kl5 b'O{j6f k"0f{lj/fd lrGxsf] k|of]u -M.._ ePsf] kfOG5 .

·        cg'R5]b ;dfKt gx'b} aLr aLrdf jfSo 6'lËP kl5 k"0f{ lj/fd lbg'kbf{ eg] lj;u{ lrGx -M_ dfq k|of]u ePsf] kfOG5 . vf; u/L cg'R5]bsf] aLr aLrdf cfb]zfTds z}nLdf jfSo 6'Ëofpg' kbf{ lj;u{ -M_ sf] k|of]u ePsf] b]lvG5 .

·        sltko :yfgdf k"0f{ lj/fdsf] ;§fdf g} cNklj/fd lrGx -,_ k|of]u ePsf] b]lvG5 .

·        jfSo :jo+df nfdf geP klg cg'R5]bsf] aLr aLrdf k"0f{ lj/fd -._ / cw{ lj/fd -Ù_ sf] k|of]u sd x'gfn] Pp6} jfSo /x]5 ls eGg] e|d pTkGg x'G5 t/ k9\b} hfFbf jfSox? 6'lËb} gofF jfSo z'? x'Fb} hfG5g\ .

lbJof]kb]zsf] efiff, z}nL / Jofs/0f[12]

·        of] bz k[i7sf] ;Dk"0f{ b:tfa]h Pp6} cg'R5]bdf n]lvPsf] 5, o;df s'g} bkmf, pkbkmf jf qmdfÍ s]xL g/fvL n]lvPsf] 5 . o;df efu, kl/R5]b, cWofo, v08 s]xL 5}g . æ:jl:t >LÆ af6 z'? u/L æo:j eof cfkm\g' b]; udg\ /xG5 .. .. .. .. .. .. .. .. ..Æ eGg] clGtd jfSoaf6 cGt ul/Psf] 5 . of] cfn]v x:tlnlvt ?ksf] 5 .

·        sfg"g th'{df ubf{ z'?df OZj/ / d'Vo zf;s -/fhf_ nfO{ :d/0f u/]sf] b]lvG5 .

·        æk|:tfjgfÆ egL gn]lvP klg z'?sf] c+z k|:tfjgfsf] k|s[ltsf] b]lvG5, o;df OZj/ / /fhfnfO{ :d/0f ub}{ /fhfn] s;sf /f]xj/df lbJo pkb]z lbPsf lyP ;f] s'/f pNn]v ul/Psf] 5 .

·        lbJo pkb]zsf aLr aLrdf vf; u/L ;Gbe{ km]l/bf æpk|fGtÆ zAbsf] k|of]u ePsf] b]lvG5 .

x|:j bL3{sf] k|of]u

·        lbJo pkb]zdf d"ntM Osf/nfO{ x|:j n]lvPsf] 5, eflifs b[li6n] To;a]nf ;Dd klg x|:j bL3{sf] vf; lgod lyPg ls eGg] kfOG5 . hol:ylt dNnsf] æl:yltaGb]hÆ bL3{ Osf/d'vL lyof] eg] ælbJo pkb]zÆ x|:jd'vL /x]sf] b]lvG5 . pbfx/0ffy{ –

tLg                              ltg

ltdLx?                      ltldx?

b]vL                           b]lif  -b]v]/sf] cy{df_

egL                             elg  -eg]/sf] cy{df_

xfdL                           xfld

xfs kf/L                  xfs kfl/

jL/                               la/

·        /fhfsf] tf/Lkm / 36gfsf] j0f{gfTds ljj/0f lbg] z}nL kfOG5 .

o / P sf] k|of]uM

·        pkb]zdf P sf] 7fpFdf o sf] k|of]u ePsf k|z:t pbfx/0f b]lvG5g\ . h:t}M

Pp6f                          oj6f

Ps                               os

lyP                             lyof

lyof}+                          ly`'

uP                               uo

hfg'ePsf]           hfg'eofsf]

PsfGt                      osfGt

kbof]u / kbljof]u l8sM

·        lbJo pkb]zdf zAb lgdf{0fdf Tolt Wofg lbOPsf] kfOb}g . Pp6f zAbnfO{ Ps} l8s -–_ k|of]u gugf{n] zAb klxrfg ubf{ csf]{ l8s k|of]u ePsf zAb;Dd k'Ug' kg]{ x'G5 . ;fy} kbof]u / kb ljof]usf] lgodsf] klg vf;} kfngf ePsf] kfOb}g .

s'g xf]                     s'Gxf]

lnO cfpF                  n}ofp

lbsaGbg ;]gnfO{                      lbs aGb ;]g nfO{

t/af/                          t/ jf/

/fKtL                         /f klt

sf7df8f}+             sf7 df8f}

cfZro{                     cf ;h]{

;GtfgnfO{          ;Gtfg nfO{

g]kfndf gh/        g]kfn dfg h/

dxf/fh                    dxf /fhf

Tof] kf6g xf]      Tof]kf 6g\xf]

lrGx k|of]u

kfFr                            kfr

lyof}                            ly`'

;'gfpgg\                 ;'gfpg+

xnGtsf] k|of]u

kf6g                         kf6g\

efbufpF                 efb\ufp

lnulnu                   lnu\lnu\

ndh'ª                      ndh'g\

g'g                             g'g\

tkl;n                         tkl;n\

;'v;on                     :jif;on\

·        o; lbJo pkb]zdf k|of]u ePsf sltko zAbx? xfn ;f]xL ?kdf k|of]udf geP klg k|rlnt zAbx?;Fu ltgsf] lgs6tf eg] b]lvG5 . h:t}M

ltd|f                            tD/f

xfd|f                         xfD/f

dgf]sfª\Iff             dgsfG5f

cf]8L                           j8L

wflbª                     wflb+g\

dfGotf                      dflgtf

oL                              O{

3/fo;L                        3/];\

xfQLxf}jf                xfltxpjf

·        pkb]zdf …vÚ zAbsf] ;§f …ifÚ k|of]u ePsf] b]lvG5 eg] …zÚ sf] k|of]u z'Gok|foM b]lvG5 . h:t}M

efiff                            efvf

vfnfg\                       iffgg\

b]lv                            b]lif

/fVg'                         /fifg'

n]Vg                         n]ifg

bz{g                          b;{g

uf]/vf                        uf]iff{

b]Vbf                       b]ifbf

v;                                 if;

zf:q                            ;f:q

xfn k|rngdf g/x]sf jf cGo efiffsf zAbM

·        pkb]zdf cGo efiffsf jf xfn g]kfnLdf rng rNtLdf gePsf lgDg zAbx? k|of]u ePsf b]lvG5g\ . h:t}M

s/]pnL               s/sfk, c•L

df]r                   d"5 jf h'F3f

uf}                            ufO{

/:tf                            af6f]

nd56                              

lg`f                          Gofo

wglhj                 cfly{s / zf/Ll/s b08

s'k                              s'jf

jo]n                          ;fF9]

lqmofsf] k|of]uM

·        To;a]nf k|of]u x'g] lqmofkb / xfn k|of]u x'g] lqmofkbsf] :j?kdf leGgtf kfOG5 . h:t}M

;'gfpnfg\               ;'gfpgg\  -;'gfpnfg\sf] k|of]u klg 5_

;f]w]F                    ;'Wof`f

;f]w]                      ;'Wofof

k7fPF                     k7fF`f

cfPF                           cf`

pvfg t'Ssfsf] k|of]uM

·        of] pkb]z P]g g} geP klg o;nfO{ sfg"gL lnvtsf] ?kdf u|x0f ubf{ o;df pvfg 6'Ssfx?sf] ld7f] k|of]u ePsf] b]lvG5 . h:t}M

j'9f d/] efiff ;/]      a'9f d/] efvf ;/]

d]/f k]6sf s'/f           d]/f dgsf s'/f

df]rf df afx'ln lbbf                             h'F3fdf tfp lbFbf

xfGg' xj;\                 o'4 ug'{xf];\

g]kfn eGofsf] Eofs'tf] xf] .

uf]iff{ eGofsf] ;/kxf] .

afx'g sf];jf/ eGofsf] jonxf] kfts nfU5

7s'l/sf] ;jf/ eGofsf]l;+3 xf]k 5fl8 buf x'G5

du|sf] ;jf/ eGofsf] 6fug\ 3f]8fxf] l9nf]x'G5

if;sf]; jf/ eGofsf] tflh t'ls{ 3f]8fxf] if;sf];jf/ u¥of rf8f] xf]nf ====

/]kmsf] k|of]u

·        cr]n …/Ú k|of]u x'g] kbfjnLdf To;a]nf …/Ú sf] ;§f /]km k|of]u u/]sf pbfx/0f b]lvG5g\ . h:t}M

j/bfg                         abf{g

uf]/vf                        uf]vf{

lz/laGb'sf] k|of]uM

·        lz/laGb'sf] k|of]u …gÚ, cfwf g -G_ / ª sf] nflu klg ePsf] b]lvG5 . h:t} M

yfgsf]6                  yf+sf]6

wflbª                     wflb+g\

d hfG5'                  dhf+5'

                             eª+

x]/f}F                        x]?+

cg':jf/sf] k|of]uM

·         cg':jf/sf] :yfgdf -++ +_ n]Vg] u/]sf] b]lvG5 . h:t}M 3'+ +8f, uf+ +7f] . y:t} ` dfly klg -++ +_ lbPsf] kfOG5 . ;fy} xfn cg':jf/ k|of]u x'g] u/]klg To;a]nf cg':jf/ k|of]u gu/]sf] b]lvG5 . h:t}M

x'Fbf] xf]              x'bf] xf]

rfF8f]                        rf8f]

kfF8]                 kf8]÷kf+8]

cfF6]sf]                  cf6]sf]

b'lgofF                     b'lg`f

a / j sf] k|of]uM

·        …aÚ sf] k|of]u x'g] :yfgdf …jÚ sf] k|of]u u/]sf] e]l6G5, h:t}M

ax't}                           jx't}

afx'nL                       jfx'ln

afO;                          jfO;\

rf}la;L                      rf}lj;L

ª sf] ;§f g sf] k|of]uM

·        …ªÚ sf] ;§f …g\Ú sf] k|of]u u/]sf] b]lvG5 . h:t}M

ndh'ª                      ndh'g\

b÷w sf] ;§f 9sf] k|of]uM

·        b / w sf] 7fpFdf 9 sf] k|of]usf pbfx/0f b]Vg ;lsG5 . h:t}M

w]/}                            9]/}

lxGb'klt                 lx+8'klt

rGb|flul/               rG8flul/

lbbf                            l8bf

argM

·        lbJo pkb]zdf d"ntM Ps arg k|of]u ePsf]5 . Ps b'O{ 7fpFdf ax'jrg :k:6tM k|o'Qm 5 . h:t}M

ltdLx?, pk/fpx?

ljelQmM

·        nfO{, af6, sf] h:tf ljelQmx? d"ntM hf]l8Psf] kfOb}g .

·        zAbsf :j?kM To;a]nf k|of]u x'g] zAbx?df xfn cfP/ :j?k k/Ljt{g ePsf] b]lvG5 . h:t}M –

tD/f                            ltd|f

j|Dxdfg                   j|fXd0f

;f]kgf                          ;kgf

v8\u                            ifË

kl5p/f                    k5\of}/f

g}j]b]                g}j]t, g}j]B

k'emfxfl/                  k'hf/L

d'rf{                         df]rf{

k'?j                            k"j{

blifg                         blIf0f

l;+3                            l;+x

k|f]lxt                      k'/f]lxt

bjny                         bf}nt

lg`f                          Gofo

n8f`L                      n8fO{

sYo efiffsf] n]Vo k|of]uM

·        :yfg af]ws zAbx?df hxfF xnGt pRrf/0f x'G5 ToxfF n]Vodf klg xnGt g} k|of]u ePsf] b]lvG5 . h:t}M

g'jfsf]6\, ;Nofg\sf]6, l;dn\rf}/

·        o:t} hflt jf y/jf]ws zAbsf] clGtd cIf/sf] pRrf/0f xnGt x'g]df n]Vo efiffdf klg xnGt k|of]u ePsf] b]lvG5 . h:t}M

j:Gofg\, kf7s\

la=;+= !*@% b]lv !(!) ;Dd

!*^( ;fnsf] sfhL jiftfj/ l;+x a:GoftnfO{ lbPsf] ;jfn[13]

1.of] ;jfndf …k|:tfjgfÚ sf] :j?k gb]lvP klg sfof{Gjogsf] cfb]zsf] :j?k b]lvG5 . h:t}M

cfu] sfhL jiftfj/ l;+x j:Goftn] u¥of{ sfdsf ;jfn ul/aS:of}+ ;jfndf n]Vof dflkms sfd u/ =======================

2.To;a]nf sfg"g sfof{Gjog ug{ lhDd]jf/L lbOPsf] JolQmsf gfddf sfg"g hf/L ug]{ z}nLsf] k|of]u ePsf] b]lvG5 .

3.clwsf/bftfn] clwsf/ k|fKtstf{nfO{ sfg"gdf tf]lsPsf] sfd ug{ cfb]zfTds efiffdf ;jfn hf/L ug]{ u/]sf] b]lvG5 .

4.kl/R5]b, cWofo, efu cflbsf] k|of]u ePsf] b]lvb}g .

5.;jfnnfO{ ljifoj:t' cg'?k bkmf bkmfdf ljefhg ul/P klg tL k|To]s bkmfnfO{ k|yd ;jfn bf];|f] ;jfn egL pNn]v u/]sf] kfOG5 . o;/L pNn]v ubf{ cÍdf ge} cIf/df pNn]v u/]sf] kfOG5 .

6.cNklj/fd lrGx -,_ sf] k|of]u ePsf] b]lvG5 .

7.k|To]s ;jfn ;lsPkl5 cGtdf cÍdf !, @, #, $ n]Vb} uPsf] kfOG5 .

8.k|To]s ;jfnsf] jfSo k"0f{ ePkl5 xfnsf] k"0f{ lj/fd -._ sf] ;§f -– – – – –_ / -–_ lrGxsf] k|of]u ePsf] kfOG5 .

9.…aÚ sf] geO{ …jÚ cIf/sf] k|of]u ePsf] b]lvG5 . h:t} j]rGof, ljufGof{, ;'j]bf/, jn, jGbf]j:t, j}/L, j'xf/L cflb .

10.                                z, if / ; sf] k|of]u

-s_ …ifÚ sf] k|of]u – iffl/h, iffosf, b;ift, ifr{, uiff{, /fifL, kf]ifL, jiff{t -j/vf:t_, k+rift, tdfif', d'lifof cflb .

-v_ …zÚ sf] k|of]u – bz/y, k|foflZrt .

-u_ …;Ú sf] k|of]u – ;Gof;L, ;j}, ;'j]bf/, l;kfxL, b;ift, >]:tf .

11.                                zAb lgdf{0f ubf{ Pp6f zAbnfO{ Pp6} l8sf] lbg] u/]sf] b]lvG5 .

12.                                ljelQmnfO{ d"n zAb;Fu Pp6} l8sf]n] hf]8]sf] kfOG5 . h:t}M– ef/bf/n], 7xl/ofsf], ha/h:tL;Fu, sDkgLsf, u¥ofnfO{, cl3b]lv, wdf{lwsf/af6 cflb .

13.                                lqmofkbsf] k|of]u ubf{ 7x/]nfO{ …7x¥ofÚ, laufg]{nfO{ …ljufGof{Ú, u/]sf]nfO{ …u¥ofsf]Ú, eg]nfO{ …eGofÚ, sf6\g]nfO{ …sf6GofÚ h:tf zAbsf] k|of]u u/]sf] b]lvG5 . cyf{t …g]Úsf] ;§f …GofÚ cIf/sf] k|of]u ePsf] b]lvG5 .

14.                                x|:j / bL3{ b'j}sf] k|of]u ePsf] b]lvG5 . ljutdf b]lvg] x|:j n]v] cToflws x|:j / bL3{ n]v] cToflws bL3{ n]Vg] k|j[lQ b]lvb}g .

15.                                cw{lj/fd -Ù_ lrGxsf] k|of]u b]lvb}g .

16.                                cg':j/ - F _ sf] k|of]u ePsf] b]lvb}g . To;sf] 7fpFdf lz/laGb' - + _ sf] k|of]u ePsf] jf s]xL k|of]u gePsf] b]lvG5 . h:t} kf+rf}, hfrbf, afwL cflb .

17.                                cfwf g -G_ / cfwf 0f -0_ sf] :yfgdf lz/laGb' - + _ sf] k|of]u ePsf] b]lvG5 . h:t}M– k+rvt, b+8, p8+Gtf, u8+tf, cflb .

18.                                ljj/0fnfO{ tk;Lndf v'nfpg] u/]sf] kfOG5 . cg';"rLsf] k|of]u ePsf] b]lvb}g .

19.                                s]xL ljz]if zAbx?M

hf`L, ljhf`L, lg;fkm, lsk6, cfjfb, u'Nhf/, sDkgL

20.                                sfg"g -;jfn_ slxn]b]lv sxfF sxfF nfu" x'g] xf] v'Nb}g .

21.                                …/Ú sf] 7fpFdf /]kmsf] k|of]u ePsf] klg kfOG5 . h:t}M …xh"/dfÚ sf] ;§f …xh'df{Ú

!*#^ ;fnsf] /0faxfb'/ zfxsf] sfg"gL aGbf]j:t[14]

1.                                  cg]kfnL / xfn k|of]udf gx'g] u/]sf zAbsf] k|of]uM

o; ;jfndf klg k|z:t dfqfdf g]kfnL afx]ssf zAbx?sf] k|of]u ePsf] b]lvG5 . h:t}M

df]xJjt                        df]x

gLds\                          g'g

5f]6f a8f               ;fgf 7"nf

tsl;/                          ck/fw

tDjLx                         ;hfo

sfon d'sfn÷d'sfPn

cDafln

l;tf]{

d'rnsf                     d'r'Nsf

ckmgt

O{hf/bf/

ufbL dof/ifL       /fhfnfO[ lbOg] klxnf] pkxf/

jns                        sf]z]nL

km/ km/dfO;

cDan

lj/fd

sDkgL

/]aGbL

8f]uf]n

ltn+uf

x]dfOt

;]/f

afhaL                         7Ls

2.;+af]wgM h;sf gfpdf ;jfn hf/L ul/Psf] xf] pgLx?sf] gfpF pNn]v u/L …ltdLÚ egL ;+af]wg ul/Psf] kfOG5 .

3.bkmfM ;jfnsf k|To]s bkmf qmdnfO{ cÍdf n]lvPsf] 5 . h:t} …! ;jfnÚ .

4.z, if / ; sf] k|of]uM 3';, giffO{, ifftL/, bflifn, if;f]iff;, n]lif, iff]6, ifr{ .

5.cg':jf/, lz/laGb'M x'F5, hfr, 8+8, u'7hfFr, efFu, ltn+uf, ;f]Fr, k+rift, ljFlt, ;fF3' .

6.b / 8 sf] k|of]u+M 8+8 .

7./]kmM baf{/ .

8.xnGtM h;\h;\sf], dflkms\, e/d'n's\, hkm\t, aflxs\ .

9.o / PM sfPn, geofsf] .

10.                                lqmofM a:Gof, 36fof, bafof, /fifGof, lnofsf], ld;fofsf], df:Gof, if]nGof, rnfpGof .

11.                                jfSofGt lqmofM o; ;jfndf jfSosf] cGtdf /xg] lqmofnfO{ ug'{, lng' lbg' h:tf zAb k|of]u u/L h;sf gfddf ;jfn hf/L ePsf] p;nfO{ cx|fOPsf] b]lvG5 . h:t}M bflifn ug'{, 5f]8fO lbg', a'lemlng', 8+8 ug'{, r]tfO lbg' dfl/lbg' cflb .

12.                                k"0f{ lj/fdM jfSosf] cGtdf c+u|]hL efiffdf k|of]u x'g] k"0f{ lj/fd lrGx -=_ k|of]u ePsf] kfOG5 .

13.                                jfSo u7gM o; ;jfndf ;–;fgf ;/n jfSox?sf] k|of]usf] clwstf b]lvG5 . Pp6f ;jfndf d"ntM Psb]lv kfFr j6f jfSox?sf] k|of]u ePsf] b]lvG5 .

lj=;+= !**# ;fnsf] bnd~hg kfF8]sf gfpsf] nfndf]x/[15]

1./fhfsf] k|z:tLM o; ;jfndf /fhfsf] k|z:tL 5flkPsf] 5, h;df ;+:s[t zAbx?sf] cToflws k|of]u ul/Psf] 5 .

2.cgfb/b]lv clt cfb/fyL{M h;sf gfpdf ;jfn hf/L ul/Psf] lghnfO{ …t}n]Ú elgPsf] 5 eg] /fhfn] cfkm"nfO{ …ul/aS:of]Ú zAbsf] k|of]u ul/Psf] b]lvG5 .

3.v sf] ;§f if sf] k|of]u ePsf] b]lvG5 .

4.jS:of, 7x¥of, eGof, g;Sof h:tf zAbx?sf] k|of]u ePsf] 5 .

5.;'Jjf, sfongfdf, cbfnt, >L s'df/L rf]s, ljrf/L, jlxbf/, txjLnbf/, l8¶f h:tf xfn klg sfg"gL If]qdf k|o'Qm zAbx?sf] k|of]u ePsf] kfOG5 .

6.;–;fgf jfSosf] k|of]u ePsf] b]lvG5 .

7.lg;fkm, ljhfl`, /fxbfgL, kf]Nxf, ;f;fgf emu/f zAb k|of]u ePsf] kfOG5 .

!(!) sf] d'n'sL P]g / tb'k/fGt

>L % ;'/]Gb| ljqmd zfxb]jsf zf;gsfndf ag]sf] d'n'sL P]g[16]

1.cg]kfnL zAbx?sf] k|of]uM /lh8G6, d]uhLg\, 8an, k|fod ldlg:6/, Ohf/f, sfo]n\gfdf, d';fkm]/ .

2.v sf] ;§f if sf] k|of]uM d'ifTof/, if+8, nfif, if/fj, if's'/L .

3.lz/ljGb'sf] k|of]uM t+d|f], if+8, ;fp+, ln+u, s+ufn, n+u8f, Odf+bf/, j+ws, ef+u, j+r/f], j+b]n, hf+5], ;+sf .

4.cg':jf/sf] k|of]uM lxb'F, hfF8, y'Fbf, 9'Fuf, xfFbf .

5.kbof]u, kb ljof]u / l8sM cfˆgf5f]/fx?, xfd|fc}gdf rnf of] bfl;g kfO{ -b;L gkfO{_, tk l;njf/ hj/ hl:t .

6.xnGt k|of]uM hldg\, ;+tfg\, lxdjt\, s'6\lk6\, dflg;\, bf]od\ .

7.8 sf] ;§f /M ;os/f, emu/f .

8.ljelQm hf]8]sf]M ckjfbfTds cj:yfx?df afx]s nfO{, b]lv, af6 h:tf ljelQmx?nfO{ d"n zAb;Fu hf]8]sf] kfOG5 .

9.P / oM

o:tf]                          P:tf]

Psnf;                       osnf;

Ps                               os

10.                                /]km / /M

;/sf/                          ;sf{/

b/n]                          bn]{

3/sf]                          3sf]{

zx/sf]                       ;xsf]{

rf/bfd                      rfbf{d

tLg zx/sf              ltG;xsf{

wdf{lwsf/sf]       wdf{lwsfsf]{

11.                                lqmofkbdf cfsf/fGt k|of]u x'g] u/]sf] b]lvG5 . h:t}M nfUGof -nfUg]_, kfl`Gof -kfOg]_, n]lvofsf] -n]lvPsf]_, glt¥of -glt/]_, rf]¥of -rf]/]_ .

12.                                x|:j bL3{sf] k|of]uM Osf/fGt / psf/fGt b'j} zAb jx'wf x|:j k|of]u ePsf] kfOG5 . h:t}M –

klg                             kgL

lxGb"                lxFb'÷lx+b'

lgTo                         gLTo

u/L                              ul/

x]/L                             x]l/

lbbL                           lblb

rf}sL                          rf}ls

e}F;L                          e}l;

rf]/L                           rf]l/

5f]/L                          5f]l/

kfgL                           kflg

13.                                z, if / ; sf] k|of]u

b]z                              b];

aif{                              jif{

lznfkq                     l;nfkq

z+sf÷zÍf                     ;+sf

zx/                               ;x/

gf;f]                          gfzf]

afns                           jfnif

p;n]                          pZn]

14.                                k"0f{ lj/fdsf] k|of]uM xfn k|rlnt k"0f{lj/fdsf] -._ sf] ;§f c+u|]hL efifdf k|of]u x'g] k"0f{lj/fd -=_ sf] k|of]u ePsf] kfOG5 . ;fy} ;f] lrGxsf] k|of]u jfSosf] aLr aLrdf klg ePsf] kfOG5 .

15.                                o; P]gdf s/La !@ zAbsf $# x/km /x]sf] bkmf ;d]t b]lvbf nfdf nfdf cg'R5]bdf sfg"g th'{df ug]{ u/]sf] klg b]lvG5 . -hUuf hldgsf] %! g+=_

16.                                af]nLrfnLsf zAbx?sf] k|of]uM uh{kbf{, lhlg;, t/td;'s, y}nL, ;f6km]/, ;f6f;f6, emu/f, iff];df];\, iff]nf]6f]nf], Ujfuf -sfdsf] kl/0ffd yfxf gkfpg]_, kftf kmsf{O{, tfufwf/L, b}j;+hf]u, jfklt, ift'sL, ynf kg'{, 5]?jf, ifkTof -vk6], Ifo/f]u_, ef]/, ;fOw'jf, s]/sf/, 6fkl6Kof rf]/, n'Rrf, sk6, nj/r§f, dbf}?, uIf cg';f/, k/rlqm, kmfn xfnL dg'{, sf]/f] k"hf ug'{ .

17.                                bkmfx?sf] agf}6df cfb]zd"ns lqmofsf] k|of]u ePsf] kfOG5 . h:t}M lbg', ug'{, glbg', ul/lbg', cflb .

18.                                xfn sfg"gdf k|rngdf g/x]sf jf sd k|rlnt s]xL zAbx?M /]j+bL, ljx|f}6f], d'ifTof/, kmLu6f/, d/f]6\5fk, ifguL, iffGuL, /}ot\, /;\t ls:t, kmf5of{, ;]df{, ;fpGofkmfu', /f]jsf/, u'xfO -ujfxL, jskq_, jf]Gof{ jf]/fpGof, cxb, s}b, ef]/df ===== k¥ofsf], kftls, srxl/, kltof, cdfn, pef] pwf], iff/if]/, hf]l/g hfg', etfxf, HofgjlGb, tlS;/, bfdn, lhtfpl/ cflb .

19.                                ;f9], ;jf hgfpbf c+s kl5 7f8f wsf{x?n] hgfpg] u/]sf] kfOG5 . h:t}M @.., %...

20.                                :j?k kl/jt{g ePsf zAbx?

ljjflxt                                          ljjftf

b:tvt                                           b:ift

P]g                                             c}g

ljwjf                                         ljw'O

Joxf]/f                                      ljxf]/f

dlxgf                                       d}Gxf

alxgL                                       j}lGx

;DaGwL                                  ;gj+lw

l;dfgf                                         l;jfgf

ulx/f]                                        u}x|f]

lsl/of                                          s[of       

xf];\                                            xj;\

rf]/L u/f];\ tfklg                     rf]/f]:tklg

jS;f}gL                                 aS;fpgL

sDd/                                            sj/

u'?cfdf                                      u'df{

txlssft                                       txlst

b}jL                                         b}jfut

lhG;L                                        lhlg;

lkmxl/:t -ljj/0f_                        lkml/:t

;fj'b÷b'?:t                                     ;k't

l5DofsL                                  l5d]sL

d'lg                                             dlg

h'g                                           hf}gf

czQm                                         c;if

pkb|j                                         pkw|

laxfg                                      Jofxfg

lst]{                                         lsTof{

IfqL                                            Ift[

b}ofbf/                                bfOofbf/

21.                                ` sf] k|of]u klg kof{Kt e]l6G5, h:t}M ?lk`f -rf]/Lsf] dxndf ?k}of 5_, s'lg~o', `fxf, g`f, b'lg`f, jf`f, agf`f -agfPF_, ly`" -lyof}+_ .

22.                                ;df; ÷ cg's/0fTds z}nLdf zAbfjnLsf] k|of]u ePsf] h:t}M hx/ ljif, lx8\g 8'ng, jfklt ift'sL, iftjft, nl8nf]l6, kmsfO{ km'nfO n'RofO, ifl6/fkl6/f, t/td;'s, ;ifnif, gftfuf]tf, uf/f]leQf], aflx/fkm]/f, eftkflg, lhlg;dft, bf]ufg Hof;n .

23.                                cfwf cIf/sf] k|of]u u/L zAb lgdf{0f ug]{ u/]sf] k|z:t b]lvG5 . h:t}M

j]xsdf                      j]xSdf

xflsdsf                   xflsDsf

5g\ eGg               5GeGg

hfgsf/                     hfGsf/

h+undf                 h+uNdf

/ftdf                         /fTdf

24.                                ;+of]hsnfO{ hf]8\g] ul/Psf]

klqmg] /            klqmGof/

25.                                a / j sf] k|of]u x]bf{ a sf] ;§fdf klg j sf] k|of]u ePsff] kfOG5 . h:t}M

aGr/f]                      j+r/f]

af3                              jf3

aFb]n                       j+b]n

uf]aw                       uf]jw

aUuL                           jlu

afof                            jf`f

26.                                9 / w sf] k|of]u

w]/}                            9]/}

27.                                l/ / C sf] k|of]u

C0fL                         l/0fL

28.                                sfg"gL zAbfjnLsf] k|of]uM bfdf;lx, ift, lj/fd, ljhfO, ljB't, lkm/flb, if'g, lauf], ;j{:j, cbfnt, td;'s, b+8, c+; ;j{:j, Dofb, b;f}b, lj;f}+b, 8]9f], hl/jfgf, tkl;n, kf]nfxf, :ofxf, hf/, ;fw' jfl/;\, xsjfnf, lnnfd, ;f5L, w/f}6\, txljn, k+rlslt{, tt\ljh, lg;fkm, d'r'n\sf, c+z ;j{:j, hkmt, 3';/Lifjt, dfgfrfjn

29.                                s;"/sf] dfqf -lj/fd_ olsg ug]{ kbfjnL

cAan                               d'Vo s;"/bf/

bf]od                       bf];|f] txsf] s;"/bf/

l;d                            t];|f] txsf] s;"/bf/

rfxf/                        rf}yf] txsf] s;"/bf/

xfn hldgsf] u'0f:t/ hgfpg k|of]u x'g] zAbx? To;a]nf s;"/sf] dfqf lgwf{/0f ug]{ k|of]hgsf nflu k|of]u ePsf] b]lvG5 .

30.                                t'SsfM jlx a'emfpg' .

31.                                5 / IfM ;fl5 – ;fIfL .

32.                                b / ªM l;ª'/ – l;Gb'/

33.                                sfg"gL efiffdf k|foM k|rngdf gePsf zAbsf s]xL pbfx/0f lgDgfg';f/ 5g\M –

s;+tdg\, nj/r§f, rs'O, sdnfofsf -ue{jtL kz'_, ifr/ bfh'efO .

34.                                sfg"g th'{df ubf{ ;se/ ;+efljt 36gf k|lqmofnfO{ lj:t[t ?kdf g} pNn]v ug]{ / lg0f{o stf{nfO{ tYosf] cg'dfg ug'{kg]{ cj:yf gcfcf];\ eGg] ck]Iff u/]sf] b]lvG5 . h:t}M v';f{gLsf] dxndf z/L/sf] s'g s'g c+udf s;n] v';f{gL xfn] s] ;hfo x'g] s'/f pNn]v 5 . o:t} cfuf] nufpGofsf] dxndf af?b ePsf] 7fpdf xf]l;of/L l;t alQ afNg'kg]{, cfuf] lr/fs -u_ n}hfg gx'g], tdfv' gvfg', alQ gn}hfg', h'Qf nfO{ ghfg' eGg] h:tf lj:t[t ljj/0f pNn]v ul/Psf] 5 .

35.                                hl/jfgfnfO{ b08 egL ;+jf]wg ul/Psf] kfOG5 . h:t}M #) ?k}of b08 ug'{ .

36.                                ldltsf] pNn]v xfnsf] ut]sf] ?kdf geO{ ;'lb / jlbdf u/]sf] kfOG5 .

37.                                P]gdf c+snfO{ cIf/df n]vL k|of]u u/]sf] kfOb}g . ldlt, ;do, lulGt, cflbdf c+s -!, @, #, $_ g} k|of]u ul/Psf] kfOG5 .

38.                                dflynfO{ pef], tnnfO{ pwf] egL k|of]u u/]sf] kfOG5 .

39.                                bkmf qmdnfO{ cÍ -!, @_ egL pNn]v u/]sf] kfOG5 .

40.dxnsf] lzif{sdf pxL s'/f bf]xf]/fpg' k/] P]= zAbsf] k|of]u u/]sf] kfOG5 .

41.                                o; P]gdf , Ù … Ú æ Æ sf] k|of]u ePsf] kfOb}g .

42.                                ;+of]hsx?sf] k|of]u z'Gok|foM 5 .

43.k|ltaGwfTds jfSosf] k|of]u ePsf] kfOb}g .

44.of] P]gdf kl/efiff v08 /flvPsf] 5}g .

d'n'sL P]g, @)@)[17]

1.of] P]gdf P]gsf] gfd, k|f/De / kl/efiff /flvPsf] 5, t/ ltgnfO{ lzif{s eg] lbOPsf] 5}g . P]gdf bkmf lzif{s /flvPsf] 5}g .

2.P]gdf lgDg lrGxx?sf] k|of]u ePsf] 5M –

..   ..                

æ        Æ

.                                         k"0f{lj/fd

Ù                                          cw{lj/fd

,                                cNklj/fd (Coma)

F                                            cg':jf/

   =                   lgDg /]vfÍg (Underline)

+                                         lz/laGb'

–––––––                                        

-    _                                         sf]i7

Ò Ò Ò

!.@.#.$

M                                    lj;u{ -:jtM_

3.o; P]gdf c+u|]hL zAbsf] k|of]u klg b]lvG5 . h:t}M k'ln;, klAns k|f]l;So'6/, clkn, ;dg, l8;ld;, Uofh]6]8, gDa/, ;aOG:k]S6/, d}g]h/, clknkq, jf/]06, clknf6, /f]:kf]G8]06, d]lh:6«]6, clkm; km'6 /lh:6«];g, d}g]lhª 8fO/]S6/, 8fO/]S6/, cl;:6]06, l/kf]6{, 6fOd÷6fod, sDklg, skf]{/];g, lkm=, 6]lnkmf]g, a}+s cflb .

4.P]gsf bkmfx?nfO{ …gDa/Ú sf ?kdf ;+af]wg ul/Psf] 5 . t/ gDa/sf pkgDa/x?nfO{ bkmf eGg] ul/Psf] 5 . pbfxf/0ffy{ c=j+= !&@ g+= sf] b]xfo bkmf ^ .

5.P]gsf gDa/nfO{ cÍdf pNn]v ul/Psf] 5 / To;kl5 vf; lrGxx? lbOPsf] 5 . h:t}M !&@ g+= ..   .. ul/Psf] 5 .

6.of] P]gdf cg';"rLx? /flvPsf] 5}g . gd"gf jf 9fFrfx? 7fpF7fpFdf P]gleq g} ;dfj]z ul/Psf] 5 . h:t}M lkm/fbkqsf] gd"gf c=j+= &^ g+=, z'? km};nfsf] gd"gf c=j+= !*( g+= df 5 .

7.gd"gfsf] lzif{snfO{ lgDg /]vfÍg (Underline) ul/Psf] b]lvG5 . h:t} lkm/fbkq, z'? km};nfsf] gd"gf cflb .

8.ljutsf P]df k|r'/ dfqfdf …ifÚ sf] k|of]u x'g] u/]sf]df To;df ;'wf/ 5 . …vÚ sf] 7fpFdf if ug]{ k/Dk/f 6'6]sf] b]lvG5 .

9.ljutdf k"0f{lj/fd lrGx -=_ k|of]u x'g] u/]sf]df o; P]gdf -._ k"0f{lj/fd lrGx k|of]u ePsf] 5 .

10.                                ljutdf eGbf o; P]gdf c+u|]hL zAbx?sf] k|of]u al9 ePsf] b]lvG5 .

11.                                ljutsf t'ngfdf ;/n jfSodf sfg"g th'{df ug{ k|of; eP klg 7fpF7fpFdf vf; u/L b08 ;hfosf] dxnsf] $^ gDa/ h:tf !& j6f bkmf ePsf gDa/x? klg b]lvG5g\ .

12.                                @)!) ;fnd} sfg"g JofVof ;DaGwL P]gdf …s;"/Ú zAbsf] kl/efiff ul/Psf] eP klg b08 ;hfosf] ! g+=df vtjft, 6flS;/ h:tf k/Dk/fut ?kdf s;"/ hgfpg] zAbx?sf] k|of]un] lg/Gt/tf kfPsf] b]lvG5 .

13.                                P]gdf ljifosf] d"n lzif{snfO{ dxn dflgPsf] 5 .

14.                                o; P]gdf bkmf lzif{s /fVg] ul/Psf] 5}g .

15.                                k/Dk/fut kbgfdx?sf] kof{Kt k|of]u ePsf] 5 M lhldbf/, tfn'sbf/, rf}sLbf/, k6'jf/L, d'lvof, y/L, j8fxflsd, gfOs], /sdL cflb

16.                                …`Ú sf] k|of]u Go"gfltGo"g ePsf] 5 .

17.                                tf/Lv -c=j+= $^_ / tf/]v -c=j+= $%_ b'j} zAbsf] k|of]u b]lvG5 t/ …tf/LvÚ zAbsf] al9 k|of]u 5 .

18.                                c=j+= %# g+= tf/Lv lstfa gd"gfdf ;dg hf/L ugf{ s], k|df0f a'‰gf s], 5nkmn ugf{ s] eGg] h:tf zAbfjnLsf] k|of]u 5 . …s]Ú zAb k|Zgjfrs geO{ …nfluÚ eGg] cy{df k|of]u ePsf]n] lxGbLsf] k|efj h:tf] b]lvG5 .

19.                                ?kdf kl/jt{g ePsf zAbsf s]xL b[i6fGtx?

sfut                         sfuh -c=j+= @(_

lz:ogL                       lz:of -c=j+= #)_

cVTof/gfdf         clVtof/gfdf -c=j+= &!_

w/f}6                             w/f}6L÷w/f}6

20.                                lz/ljGb' / cg':jf/sf] k|of]u

ePsf]                                    x'g'kg]{

kf+r                                          kfFr

?k}of+                                    ?k}ofF

9f+6L                                      9fF6L

hf+Rg'                                   hfFRg'

af+sL                                      afFsL

;f+w                                          ;fFw

8f+sf                                        8fFsf

gx'+b}                                    gx'Fb}

cf+u                                  cfFª÷cfFu

21.                                cg':jf/sf] - F _ sf] k|of]uM

7fpF, gfpF .

22.                                ckdfgjf]w x'g] zAbsf] k|of]u

rfs/                   ;]jf ug]{ JolQm -c=j+= #)_

emul8of                             d'2fsf] kIf

23.                                ;, if, z

gfln; / gflnz b'j} k|of]u ePsf] b]lvG5 . t/ kl/efiffdf gflnz zAb k|of]u ePsf] 5 .

24.                                kbof]u, kbljof]u / l8ssf] k|of]u

xb Dofb                                 xbDofb

hGd s}b                              hGd s}b

d[To' b08                           d[To'b08

25.                                t'Ssfsf] k|of]u

nut s:g'                      clen]vdf hgfpg'

y}nL e'; x'g'                       /sd gkfpg'

dfg' 5'l§g'                    efG;f cnu ug'{

dfgf] hf]l8g'                     efG;f hf]8\g'

gkfPsf] ku/L kfP gkfPsf] cf]xbf kfPF eGg'

vf]6f 6s dfg'{          gSsnL d'b|f agfpg'

cË k'Ug'              k|df0f k|lqmof k'Ug'

s/0fLdf lau|g'     klt klTgaLr afx]s zf/Ll/s ;DaGw /fVg'

em'7f aSg'                   em'7f] af]Ng'

c;fWo eO{ ylng'          7"nf] /f]u nfUg'

7f8f] a'‰g'        ;Dk"0f{ k|lqmof gk'¥ofO{ l56f] a'‰g'

36La9L klqmg'   36La9L bfjL lhls/ ug'{

aft nfUg'                            bf]if nfUg'

;To 8ufpg'         klt x'Fbf x'Fb} csf]{ k'?if;Fu ;Dks{ ug'{

k]6af]nLdf n]Vg'   d'Vo Joxf]/fdf n]Vg'

lsgf/f ug'{                                 l5Gg'

3"; vfg'                         3"; :jLsf/ ug'{

26.                                n'Kt x'Fb} u/]sf sfg"gL If]qsf s]xL zAbx?

lgj]bg ljz]if                                  chL{     

:yfg ljz]if                                     df}hf

c•}af6 ;fIfL pkl:yt u/fpg' kbf{ kIfn] ltg'{kg]{ b:t'/           tn afgf

ck/fw, s;"/                                       vt     

s'l/of

27.                                af]nLrfnLsf zAbx?sf] k|of]u

l;dfgf ;/x                             cfF7f ;/x       

7fpF ljz]if                                 Onfsf

ufnL unf}h                         ufnL uf]ˆtf

Vofn 7§f                             7§f d:s/L

;fdfGo                                    dfd'nL

z/L/                                      cf+u -ª_

28.                                ljelQmx?sf] k|of]u

df, b]lv, af6, nflu, lglDt, ;Dd, n], sf], sf, h:tf ljelQmx? d"n zAb;Fu d"ntM hf]8]/ g} n]Vg] u/]sf] kfOG5 .

29.                                ;dfgfyL{ ?kdf k|of]u ePsf zAbx?

tk;Ln                                        b]xfo

vtjft                                   s;"/, ck/fw

30.                                s]xL sfg"gL zAbx?

zAb                                                              cy{

tx/L/                    k|d'v / ;xfos eGbf d'lgsf sd{rf/L

xflsd                                             sfof{no k|d'v

c•f                                                        sfof{no

thlah                                                   ljj]sflwsf/

Ohnf;sf] a]Ohlt                          cbfntsf] cjx]ngf

d'ntjL                                                        :ylut

jfl/;                                                         k|ltlglw

emul8of                                             d'4fsf] kIf

dha't                                                        ;f/f+z

tfobftL                                                       ljj/0f

;8fpg]                    lglZrt ;do k'u]kl5 sfuh gi6 ug{

;/xb                                               rf}lsNnf, ;Ldf

jSs nf6f]                                 af]Ng} g;Sg] nf6f]

;/hldg                                                               

b'?:t                                                            l7s

gflnz÷gfln;         ls/fp, ph"/L, lgj]bg -kl/efiffdf gfln; zAb 5_

b}ofbf/             

lvrL                                                  lkmtf{ lnO{

bzf}+b                                                  bz k|ltzt

ljzf}+b                                                kfFr k|ltzt

jfltn                                                           vf/]h

tfltn                                                             ljbf

aS;f}gL                             ldnfkq ubf{ nfUg] /sd

Onfsf                               If]qflwsf/ leq kg]{ :yfg

chL{                                                 lgj]bg ljz]if

lg:;f                                                         k|df0f

hgfp                                                          ;"rgf

tx;Ln                 km};nf sfof{Gjog ug]{ kmfF6 jf zfvf

rr]{sf]                                                  cf]u6]sf]

;lGw ;k{g                                             hf]l8Psf]

x'lnof                                    zl// / cg'xf/sf] ljj/0f

st{Jojfnf                                          ck/fw u/]sf]

kf]Ng'                s;}n] s;}nfO{ cleo'Qmsf] ?kdf lrlqt ug'{

ljuf]                                              bfjL u/]sf] /sd

1.Manual sf] cg';"rLdf /fVg'kg]{ .

sfg"gdf a9L dfqfdf k|of]u x'g] ;dfgfyL{ zAbx?sf] ;"rL .

sfg"gdf k|of]u x'g] lrGxx?sf] ;"rL

lj;u{ -M_ nfUg] zAbx?sf]

- F _ cg':jf/ nfUg] zAbx?sf]

- + _ lz/laGb' nfUg] zAbx?sf]

cÍnfO{ cIf/df ;+af]wg u/L /fVg]

…zÚ k|of]u x'g] zAbx?sf] ;"rL

…ifÚ k|of]u x'g] zAbx?sf] ;"rL

…;Ú k|of]u x'g] zAbx?sf] ;"rL

10                      …aÚ k|of]u x'g] zAbx?sf] ;"rL

11                      …jÚ k|of]u x'g] zAbx?sf] ;"rL

12                      :j/sf] zAbx?sf] ;"rL

13                      Ao~hgsf] zAbx?sf] ;"rL

14                      x|:j bL3{ Osf/ psf/sf lgod

15                      c/aL kmf/;L zAbx?sf] ;"rL

16                      kfl/eflifs zAbx? zAbx?sf] ;"rL

17                      Nofl6g / u|Ls zAbx?sf] ;"rL

18                      c+u|]hL zAbx?sf] ;"rL

2.sfg"gdf k|of]u ug{ gx'g] efiff, z}nL, zAb / cIf/

s'g} klg wd{, j0f{, lnË, hfthflt, If]q, pd]/ ;d"x cflbnfO{ xf]Rofpg], ckdfg ug]{ .

cdof{lbt, c;+;bLo, clZnn / x]kfxf ckdfghgs dflgg] .

cfb/fyL{ zAbx? .

;fdflhs s/Llt, s';+:sf/ hgfpg], ?l9jflbtf h:tf s'/fnfO{ k|f]T;flxt ug]{ .

:jNk?k (Abbrivation)

;Gbe{ ;fdfu|L

(Obsolute) x'Fb} u/]sf zAbx?

ufpFvfg] syf / pvfg

cfqmds efiff z}nL

10                      ;fdflhs ljv08g, km'6 k}bf ug]{, å]if, 3[0ff pTkGg x'g]

11                      cg's/0ffTds zAb

3.P]gsf] agf}6 cg';f/sf] efiff z}nL

P]gsf] gfdsf] efiff z}nL,

k|:tfjgfsf] efiff z}nL,

(enabling clause) sf] efiff z}nL

kl/efiff v08sf] efiff z}nL

k|f/De / lj:tf/ efiff z}nL

u7g ug]{ efiff z}nL

clwsf/ lbg] efiff z}nL

ckjfb ;[hgf ug]{ efiff z}nL

k|ltaGwfTds jfSo efiff z}nL

10                      bfloTj tf]Sg]÷lhDd]jf/L lbg]÷st{Jo tf]Sg] efiff z}nL

11                      ;hfo tf]Sg] efiff z}nL

12                      gul/g] k|ltj4tfsf (refrain from) efiff z}nL

4.qmd lgwf{/0fsf] efiff

dof{bfqmd cg';f/ (Protocal)

jl/i7tf cg';f/ (seniority)

ldltqm cg';f/ (chronography)

u+le/tfqmd cg';f/ (gravity)

cIf/qmd cg';f/ (alphabetic order)

ef}uf]lns cjl:ylt (geographic location)

;fgf]af6 7"nf] cg';f/ (ascending order)

7"nf]af6 ;fgf] cg';f/ (Decending order)

tnaf6 dfly (Bottom up)

10                      dflyaf6 tn (Up buttom)

11                      k|fyldstf cg';f/ (priority)

12                      pd]/ cg';f/ (age)

13                      dfqf cg';f/ (quantity)

14                      u'0f cg';f/ (quality)

15                      b'/L cg';f/ (close to far away/far away to close)

16                      l;nl;nf cg';f/

5.P]gsf] q'6L ;Rofpg] efiff z}nL

6.zAb ?kfGt/0fsf] efiff z}nL

7.P]g ;+zf]wg ubf{ k|of]u x'g] efiff z}nL

8.Jofs/0fsf lgodx?

sfg"g d;f}bfdf sfnsf] k|of]u

sfg"g d;f}bfdf lnËsf] k|of]u

sfg"g d;f}bfdf jfRosf] k|of]u

sfg"g d;f}bfdf jrgsf] k|of]u

sfg"g d;f}bfdf ;j{gfdsf] k|of]u

sfg"g d;f}bfdf lqmof ljz]if0fsf] k|of]u

sfg"g d;f}bfdf lgkftsf] k|of]u

sfg"g d;f}bfdf lj:dofl/jf]wssf] k|of]u

sfg"g d;f}bfdf ;+of]hssf] k|of]u

10                      sfg"g d;f}bfdf ljelQmsf] k|of]u

11                      sfg"g d;f}bfdf kbof]u, kbljof]usf] k|of]u

12                      sfg"g d;f}bfdf ;df;sf] k|of]u .

13                      sfg"g d;f}bfdf jfSo u7g, lgod / z}nL

14                      sfg"g d;f}bfdf jfWofTds efiff (mandatory)

15                      sfg"g d;f}bfdf cg'gofTds (persuasive)

·        c/aL kmf/;L zAb / g]kfnLs/0f ;"rL

c+hfd                                                             kl/0ffd

cbb                                                                      

cbfnt                                                           Gofofno

cf]xbf                                                                   kb

xflsd                                                          kbflwsf/L

bLjfgL                                                             b]jfgL

dftxt                                                               clwg:y

cdg                                                                  zflGt

chL{                                                                lgj]bg

cAan                                        k|yd, klxnf, k|yd >]0fL

c;fdL, cf;dL                                                      C0fL

cxd                                                  dxTjk"0f{,cfjZos

cfOGb                                               cfufdL, eljZodf

cfOg                                                       P]g, ;+ljwfg

cltz                                                                   cfuf]

cfbL                                                                 cEo:t

cfd                                                                 ;fwf/0f

cfj/fubL{                                                    u'08fubL{

O+lsnfj                                               kl/jt{g, qmflGt

OG;fkm                                                           Gofo

OlVtof/ -clVtof/_                                    clwsf/, zlQm

Ohnf;                                                           Gofof;g

Ohfht                                                          cg'dlt kq

OlQnfgfd                                           ;"rgf -Otnfgfdf_

OGsf/                                                            c:jLsf/

O/fbf                                                                  cf;o

ONhfd                                                 cf/f]k, cleof]u

sf/jfO{                                                           sf/afxL

sf}l;n                                                               kl/ifb\

Ol:txf/                                                     lj1fkg, ;"rgf

pS;fpg                                                          pS;fpg'

pDdLjf/                                                          pd]bjf/

cf]xbM                                                       cf]xbf, kb

cf}sft                                                    zlQm, ;fdYo{

sa'lnot                                           :jLsf/ kq, :jLs[lt kq

sh{                                                            shf{, C0f

s/f/                                                                     s/f/

s/La                                                         lgs6, nueu

sfod                                                     l:y/, l:yt, :yflkt

sfOd d'sfd                                               sfod d'sfod

sfuhL                                                         lnlvt, lnvt

sfg"g                                                                sfg"g

sfg"gg                                           a}w, sfg"g cg';f/sf]

sfljn                                                                of]Uo

;hf                                                             ;hfo, b08

lstfa                                                                  k':ts

s}b                                                           s}b, sf/fjf;

s';'/                                                   s;"/, ck/fw, bf]if

s}lkmot                                    l:ylt, l6Kk0fL, s}lkmot

vhfgrL                                            vhf~rL, sf]iffWoIf

vtf -vt_                                                             ck/fw

vtd -vtd_                                                          ;dfKt

vnn                                                 ljWg, afwf, cj/f]w

vflt/                                                            cfb/,;Tsf/

vfl/h                                                          vf/]h, lg/:t

vf;                                                                    ljz]if

lvnfk                                                                  lj?4

untkmxdL                                                            e|d

unt                                                         cz'4, a]7Ls

ujfx                                                                   ;fIfL

lu/ˆtf/                                                             kqmg'

u'hf/M                                                              lgjf{x

u}/                                      bf];|f], k/fof, leGg -ljk/Lt_

u}/xflh/                                                          cg'kl:yt

uf]nf af?b                                                  uf]nf af?b

rZdbLb                      k|ToIfbzL{, cfˆg} cfFvfn] b]v]sf]

h+u                                                                    o'4

hAtL                                                                hkmt

hdfgt                                                      hdfgt k|lte"lt

sh{                                                                 pwf/f]

h/fct -lh/fct_                                      s[lif, v]lt -lh/fot_

hjfj                                                           hjfkm, pQ/

hfOh                                             hfoh, pko'Qm, l7s

hft                                                               hflt, j+z

hfobfb                                                  hfobft, ;DklQ

hf/L                                                                 k|rlnt

hfn;fhL                                                          hfn;fhL

hflx/                                                   hfx]/, k|s6, :ki6

lhqm                                                lhls/, rrf{, pNn]v

lhDd]bf/L                                                       afWotf

lh/x                                                     lh/x, k|ltk/LIf0f

lh/fct                                                    lh/fot, s[lif v]lt

8fs                                                                   x'nfs

ts;L/                                                         bf]if, ck/fw

thlah                         larf/, lg0f{o, lgZro, lgZsif{, k|:tfj, :jljj]s

tgVjfx                                                   tgvf, tna, j]tg

tgfj                                                         ljjfb, emu8f

tkm;Ln                                                      tkl;n, ljj/0f

td:;'s                                                      td;'s, C0fkq

th'{+dM -th'{df_                                                th'{df

tna                                                                     j]tg

txjLn                                                                txjLn

tx;Ln                                                      tx;Ln, c;"nL

tfls                                                               h;af6 ls

tfbfb                                                      ;+Vof, u0fgf

tfdLn                                            tfd]n, lg:kfbg, kfng

tf/Lkm                                                             k|;+zf

tfnLd                                                        lzIff, tfnLd

lthf/t                                                  Jofkf/ -t]hf/y <_

yfgf                                                                    7fgf

bvn                                                sAhf, clwsf/, k|j]z

bkmf -bkm\cM_                                                bkmf

b/Vof:t -bvf{:tM_                                    lgj]bg, cfj]bg

bnLn                                                         ts{, k|df0f

b:tvt                                                                 x:tfIf/

b:tfj]h                                                                 lnvt

b:t'/ -Jojxf/ k|yf kl/kf6L_                                                   z'Ns, ts{

bflvn                                                                 k|j]z

bflvn–vfl/h                 bfv]n vf/]h, gfdfGt/0f, gfd kl/jt{g

bfo/ -bfO/_                                                bfo/, k|:t't

bfjf                                                                    bfjL

b'ZdgL                                                              zq'tf

b'?:tL                        b?:t ug'{, 7Ls ug'{, ;+zf]wg ug'{

bf]od                                                      låtLo, bf];|f]

gsahgL                                              3/ kmf]8]/ ug]{

gsn                                                       gSsn, k|ltlnlk

gSz                                               gSzf, dfglrq, d"lrq

gh/ cGbfh                                pk]Iff ug'{, Wofg glbg'

gh/aGb                                       lj/f]w, aGb]h nufpg'

ghL/                               ghL/, k"j{ b[:6fGt, k"j{ lg0f{o

g:n                                                   j+z, ;Gtfg, ;Gtlt

gfOa -gfoj_                                                  gfoj, pk

gfjflnu                                 cjo:s, sfg"gL pd]/ gk'u]sf]

gfdGh'/                                                          c:jLs[t

gflnz                         gfn]z, gflnz, ph"/, lkm/fb, cleof]u, bfjf

lgsf;L                                                              lgsf;L

lgu/fgL                                              lgu/fgL, lg/LIf0f

lgzfgL                                       lgzfg, :d[lt lrGx, lrGx

g'S;fg                                              gf]S;fgL, Iflt, xflg

k'Zt}gL                              s}of} lk+l9, k"j{h, j+zk/Dk/f

k]z                                                              k|:t't, k]z

k]zf                                                          j[lQ, Joj;fo

k]zL                                                   k]zL, k|:t't ug'{

k}/jL                                                k}/jL, kIfsf] ;dy{g

km/]j                                                     5nsk6 -bf]if_

kmhL{                                               sfNklgs, gSsnL

km};nf                                                             lg0f{o

kmf}hbf/L                                                  kmf}hbf/L

kmf}hL                                                       ;}lgs, ;]gf

jGbf]j:t                                                          jGbf]j:t

jRr]                                                             jRrf, lzz'

jb\lgotL                                              jb\lgot, b'ef{jgf

jofg                                                 jofg, jQmJo, syg

a/vf:t                                                     jvf{:t, kbRo't

ax;                                                    ax;, rrf{, jfbljjfb

axfnL                                                           k'g:yfkg

afltn                              /2, z"Go, vf/]h, lg:k|efjL, jftLn

aflnu                                                          jo:s, jflnu

lan                                                                  ljw]os

jLd                                                                    aLdf

d+h"/                                           dGh'/, :jLs[t, :jLsf/

d+;'jf                                            dg;'jf, O/fbf, ;+sNk

dhs'/M                                                        k"jf]{Qm

d;f}bf                                          d;f}bf, d:of}bf, k|f?k

dx;'n                                                ls/fof, ef8f, z'Ns

dx;';                                                                 cg'ej

dftxt                                                               clwg:y

dfn                                            dfn, /fh:j, cy{, ;DklQ

dflns                                                        :jfdL, dflns

dfx                                                             df;, dlxgf

dflx/                                                         s'zn, cEo:t

ldgxf                         ldgfxf, 36fOPsf], sd ul/Psf], s6f}lt ul/Psf]

ldofb -ldcfb_                                                     Dofb

ldofbL                                                            DofbL

dL/                                      k|wfg, k|d'v, cWoIf, d'Vo

d'cfkmL                                                   dfkmL, Ifdf

d'sb\bdf                                d'2f, cf/f]k, cleof]u, bfjL

d's/{/M                                                  lgo'Qm, d's//

d'sfd                                                                  :yfg

d'h/f                          df]h/f -<_, s6f}tL, s6f}tL u/]sf] wg/flz

d'tfljs                                                               cg';f/

d'gfkmM                                                d'gfkmf, nfe

d'gfl;j                                                        d'gfl;j, plrt

d'NtjL                                                      d'NtjL, :ylut

d]xgtfgM                                                       kfl/>lds

df}h'bf                                                   ljBdfg, xfnsf]

df]xnt                                                df}sf, cj;/, cjsfz

df}h'b                                            ljBdfg, pkl:yt, k|:t't

olsgg                                            lg;Gb]x, 7f];, cjZo

/sd                                                                  wg/flz

/2                                                        /2, v08g, lg/:t

/;b                                          /;b, vfB ;fdfu|L, ;fdfu|L

/;Lb                                                       /;Lb, ek/kfO

/xhgL                                    /xhgL -rf]/Lsf] Ps k|sf/_

/fhL                                              k|zGg, ;Gt'i6, ;xdt

/fhLgfdM                                           /flhgfdf, ;xdltkq

l/jfh -/jfh_                                             l/jfh, k|yf ?9L

l/Zjt                                                               l/zjt, 3';

/f]hfgf                                                             k|ltlbg

jsLn                                              jsLn, sfg"g Joj;foL

jsfntgfdM                                                    jsfntgfdf

jtg                                                                  7]ufgf

jkmfbf/L                                                    :jfdLeQm

j;'n                                         c;'n, c;'n pk/, k|fKt ug'{

jfl/;                                                               jfl/;, jf/];

zgfvt                                                       ;gfvt, klxrfg

z/fj                                                             z/fj, dlb/f

z/Lkm                                                              ;Hhg

lzsfot                                                               ph'/L

;hf                                                             b08, ;hfo

;+uLg                                                              u+eL/

;tx                                                              tn, w/ftn

;b/                                                                    d'Vo

;gb                           ;gb, k|df0fkq, ljutdf hf/L ul/g] sfg"g

;kmfO{                                       ;kmfO, k|ltjfb, :jR5tf

;bxb                                                           ;/xb, ;Ldf

;jfn                                                                   k|Zg

;fljs                                                           ;fljs, k"j{jt

l;kmfl/;                                                          l;kmfl/;

;'b'/                                                                 ====

;j't                                                       k|df0f, ;j'b, ;j't

;'/fu                                                              vf]h -<_

;"b                                                              Aofh, ;'b

xs                                                              clwsf/, xs

xb                                                                      ;Ldf

xhf{gM -xhf{gf_                                         xhf{gf, Iflt

xflh/                                                        xflh/, pkl:yt

xflh/ hfldg                                           xflh/ hdfgL -<_

xfn                                                          ;dfrf/, j[tfGt

xfnt                                                      l:ylt, cj:yf, bzf

xfl;n                                                         xfl;n, k|fKt

lx/f;t                                                                  lx/f;t

x'h"/                                            xh"/, >Ldfg\, dxf]bo

x'lnoM                       x'lnof, zf/Ll/s, nIf0f, zf/Ll/s ljj/0f

x}l;ot                                                         x}l;ot, l:ylt



[1] g]kfnsf] ;+lIfKt j[QfGt, Oltxf; lz/f]d0fL afa'/fd cfrfo{, k|= !–$, sf7df8f}+, @)@@

[2] g]kfnsf] j}wflgs k/Dk/f, hubLz rGb| /]UdL, k[= &–!$, kf7\oqmd ljsf; s]Gb|, @)#^

[3] g]kfnsf] sfg"gL Oltxf;sf] ?k/]vf, /]jtL /d0f vgfn, k[= &, >LdtL ;/:jtL vgfn, @)%(

[4] P]=P]=, k[= !*

[5] k"j{jt -@_, hulbz rGb| /]UdL, k[= !$–!%

[6] k"j{jt -#_, /]jtL /d0f vgfn, k[= @%–@^

[7] P]=P]= k[= @(

[8] P]=P]= k[= !

[9] P]=P]= k[= #!

[10] lnR5jLsfnsf clen]v, wgah| ah|frfo{, g]kfn tyf Pl;ofnL cWoog ;+:yfg, @)#), k[i7 $^

[11] hol:ylt dNnsf] ;'wf/, 8f= rGb|ljqmd a'9fyf]sL -;Dkfbs_, ;femf k|sfzg, @)#( .

[12] lbJo pkb]zM 8f= /fh]Gb| uf}td, uf]/vf ;dfh ;]jf s]Gb|, sf7df8f}+, @)%$

gf]6M uf]/vf ;dfh ;]jf s]Gb|åf/f k|sflzt k|:t't k':tsdf lbJo pkb]zsf] oyfjt :j?k -d"n k|lt_ / To;sf] ;Dkflbt :j?k klg k|sflzt 5 .

 

[13] ck|sflzt P]ltxfl;s ;fdfu|Lx?sf] Ps ;Fufnf], 8f= b]jLk|;fb sF8]n, /Tg k':ts e08f/, @)%&, k[= %

[14] sfg"g ;DaGwL s]xL P]ltxfl;s clen]vM k|sfz j:tL -;+=_, sfg"g Joj;foL Snj @)^#, k[= *%, sfg"g cÍ $&, k[= &

[15] lrQ/Ghg g]kfnL, hg/n eLd;]g yfkf / tTsfnLg g]kfn, /Tg k':ts e08f/ @)%^, k[ !%& .

[16] sfg"g lstfa Joj:yf ;ldlt, @)@@

[17] sfg"g lstfa Joj:yf ;ldlt, sf7df8f}+, @)@)